Şantiyelerde yemekhane planlaması yapılırken sadece çalışan sayısına göre masa ve sandalye yerleştirmek yeterli olmaz. Yemekhanenin aynı anda kaç kişi tarafından kullanılacağı, masa düzeni, servis alanı, mutfak, bulaşık bölümü, depolama, personel hareketi, havalandırma ve hijyen koşulları birlikte değerlendirilmelidir.
50 kişilik şantiye yemekhanesi planlanırken de ilk olarak çalışanların tamamının aynı anda yemek yiyip yemeyeceği belirlenmelidir. Vardiya veya kademeli yemek molası uygulanıyorsa gerekli yemek salonu alanı farklı hesaplanabilir. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı da şantiyelerde yeme ve içme alanlarının çalışan sayısına ve saha koşullarına uygun, hijyenik ve erişilebilir şekilde planlanmasının önemini vurgulamaktadır.
50 kişinin aynı anda yemek yiyeceği bir şantiye yemekhanesi için tek bir zorunlu metrekare ölçüsü vermek doğru olmaz. Türkiye'deki ilgili iş sağlığı ve güvenliği düzenlemelerinde yemek yeme yerleri için çalışan sayısına bağlı sabit bir m²/kişi değeri bulunmamaktadır.
Mevzuat, yemeklerini işyerinde yiyen çalışanlar için rahat yemek yenebilecek nitelik ve genişlikte, uygun termal konfor ve hijyen şartlarına sahip, yeterli ekipmanla donatılmış bir yemek yeme yeri sağlanmasını öngörür.
Pratik bir şantiye planlamasında 50 kişinin aynı anda kullanacağı yemek salonu için yaklaşık 60 ile 75 m² aralığı değerlendirilebilir. Bu ölçü, masa ve sandalyelerin yerleşimi ile çalışanların rahat hareket edebilmesi açısından başlangıç noktası olarak kullanılabilir.
Mutfak, servis, bulaşık ve depo alanları da aynı yapının içerisinde bulunacaksa toplam yapı alanının 80 ile 120 m² civarında planlanması gerekebilir. Kesin alan ihtiyacı, yemek üretiminin tesiste yapılıp yapılmayacağı ve servis sistemine göre belirlenmelidir.
Kişi başına düşen alan hesabı yapılırken yalnızca masa ve sandalye alanı dikkate alınmamalıdır. Masalar arasındaki geçişler, servis hattı, giriş ve çıkışlar da hesaba katılmalıdır.
Örneğin 60 m²'lik bir yemek salonunda 50 kişinin oturması mümkün olabilir. Ancak masa düzeni çok sıkışık oluşturulursa yemek sırasında servis ve hareket alanı yetersiz kalabilir.
Bu nedenle şantiye projelerinde kişi başına düşen alan için tek bir rakama bağlı kalmak yerine şu sorular birlikte değerlendirilmelidir:
Bu soruların cevapları, gerçek alan ihtiyacını doğrudan etkiler.
Masa düzeni, yemekhanenin kullanılabilir alanını belirleyen temel unsurlardan biridir. 4, 6 veya 8 kişilik masalar kullanılabilir. Şantiyelerde masa seçiminde temizlenebilirlik, dayanıklılık ve yoğun kullanıma uygunluk da dikkate alınmalıdır.
Masalar arasında çalışanların rahat şekilde geçebileceği koridorlar bırakılmalıdır. Yemekhanenin giriş ve çıkış noktaları masa yerleşimi nedeniyle daralmamalıdır. Özellikle servis yapılan yemekhanede çalışanların yemek aldıktan sonra masalara ulaşabileceği düzenli bir akış oluşturulması önemlidir.
Mutfak bulunacaksa mutfak alanı yemek salonundan ayrıca planlanmalıdır. Yemeklerin şantiye içerisinde hazırlanması durumunda hazırlık, pişirme, servis, bulaşık ve depolama gibi farklı fonksiyonlar ortaya çıkar.
Yemeklerin dışarıdan hazır olarak getirildiği bir şantiyede ise mutfak ihtiyacı azalabilir. Bu durumda servis ve bulaşık alanları daha küçük bir plan içerisinde çözülebilir. Dolayısıyla 50 kişilik yemekhane için kaç m² gerekir sorusuna cevap verirken yalnızca yemek salonunun değil, yemek üretim sisteminin de belirlenmesi gerekir.
50 kişinin aynı anda yemek yiyeceği ve yemeklerin tesiste hazırlanacağı orta ölçekli bir şantiye için örnek bir alan dağılımı şöyle oluşturulabilir:
Prefabrik yemekhane, çalışanların kolay ve güvenli şekilde ulaşabileceği bir noktada bulunmalıdır. Çalışma alanlarından yemekhaneye giden güzergâhın ağır iş makinelerinin hareket ettiği yollarla mümkün olduğunca kesişmemesi gerekir.
Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı, şantiyelerde sosyal tesislerin konumlarının planlama aşamasında çalışanların güvenli ve makul sürede erişimini sağlayacak şekilde değerlendirilmesini önermektedir. Yemekhane çevresinde ayrıca temiz su, atık su, elektrik ve gerekli diğer altyapı bağlantılarının sağlanabileceği bir alan bulunmalıdır.
Prefabrik şantiye yemekhaneler, çalışan sayısına ve kullanım senaryosuna göre farklı büyüklüklerde planlanabilir. 50 kişilik bir şantiye için yemek salonu, mutfak ve destek alanlarının birlikte değerlendirilmesiyle yaklaşık 80 ile 120 m² arasında bir yapı ihtiyacı ortaya çıkabilir.
Yemeklerin dışarıdan temin edildiği projelerde daha küçük bir yapı yeterli olabilir. Yemeklerin şantiyede hazırlanacağı, bulaşık işlemlerinin içeride yapılacağı ve depolama alanlarının da aynı yapı içerisinde bulunacağı projelerde daha geniş bir plan gerekebilir.
Alan hesabından önce kullanım senaryosunun belirlenmesi en sağlıklı yaklaşımdır. Özellikle şu kriterler birlikte değerlendirilmelidir:
Bu kriterler belirlendikten sonra yapının toplam metrekaresi daha sağlıklı şekilde hesaplanabilir.
Makro Prefabrik, şantiyelerde ihtiyaç duyulan yemekhane ve sosyal alan çözümleri için farklı prefabrik yapı seçeneklerini müşterilerine sunmaktadır. 50 kişilik bir yemekhane planlanırken yalnızca oturma kapasitesine odaklanmak yerine mutfak, servis, bulaşık, depolama ve teknik altyapı ihtiyaçlarının da birlikte değerlendirilmesi gerekir.
50 kişilik şantiye yemekhanesi için yaklaşık 60 ile 75 m² yemek salonu, mutfak ve diğer destek alanlarıyla birlikte ise 80 ile 120 m² civarında toplam alan başlangıç planlaması açısından değerlendirilebilir. Kesin ölçü, tesisin yemek hazırlama sistemi, vardiya düzeni ve saha koşullarına göre belirlenmelidir. Bu yaklaşım, hem çalışanların rahat kullanabileceği hem de işletme ihtiyaçlarını karşılayabilecek daha işlevsel bir şantiye yemekhanesi planlanmasına yardımcı olur.
